♦ Hipoglikemia (niedocukrzenie)

Hipoglikemia jest najczęstszym powikłaniem cukrzycy. O niedocukrzeniu (hipoglikemii) mówimy wówczas, kiedy stężenie glukozy obniży się do wartości poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Rozróżniamy niedocukrzenie stopnia lekkiego, średniego i ciężkiego. Najbardziej niebezpieczne jest niedocukrzenie ciężkie.

W tym stanie chory jest nieprzytomny, wymaga podania glukagonu i/lub glukozy dożylnie. Objawy niedocukrzenia dowodzą braku glukozy niezbędnej dla prawidłowej pracy centralnego układu nerwowego.

Objawy hipoglikemii to:

  • drżenie rąk
  • zlewne poty
  • uczucie niepokoju
  • dezorientacja
  • szybkie bicie serca
  • mrowienie lub drętwienie warg

Brak reakcji i nieprzyjęcie węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym (glukoza, napój słodzony),
może zakończyć się cieżką hipoglikemią z utratą przytomności włącznie.

 

Przy niedocukrzeniu nie należy spożywać produktów zawierających tłuszcz np. czekolady (ponieważ tłuszcz spowalnia wchłanianie glukozy).

Najczęstsze przyczyny hipoglikemii to:

  • niespożycie posiłku po przyjęciu insuliny
  • zbyt mała ilość węglowodanów
  • zbyt duża przerwa pomiędzy wstrzyknięciem insuliny a posiłkiem
  • intensywny, nieplanowany wysiłek fizyczny
  • zbyt duża dawka insuliny
  • spożycie alkoholu

Osoby nieprzytomnej nie wolno poić ani karmić. Jedynym lekiem, który podnosi stężenie glukozy, jest glukagon. Jeżeli nie ma możliwości podania glukagonu, należy wezwać pogotowie ratunkowe. Oczekując na pomoc należy chorego zabezpieczyć przed zachłyśnięciem. Glukagon zawsze powinien być w domu, w szkole oraz w bagażu podręcznym. Glukagon podajemy domięśniowo lub podskórnie w ilości 1 ampułki, dzieciom poniżej 6 r.ż. 1/2 ampułki.

W przypadku wystąpienia hipoglikemii należy jak najszybciej spożyć 15 g glukozy i wykonać kontrolę glikemii po 15 minutach.

Częste oznaczanie glikemii, przestrzeganie zaleceń dietetycznych oraz właściwe obliczanie dawki insuliny pozwalają zapobiegać hipoglikemii.

 

♦ Hiperglikemia i kwasica ketonowa

O hiperglikemii mówimy wówczas, kiedy stężenie glukozy we krwi przekracza wartości normy. Wysokie wartości glukozy dowodzą braku lub niedostatecznej ilości insuliny. Długo utrzymujący się niedobór insuliny doprowadza do rozwoju kwasicy ketonowej. Przyczyną kwasicy ketonowej jest nagromadzenie w organizmie ciał ketonowych, których źródłem jest lipoliza tkanki tłuszczowej. Ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej jest większe u małych dzieci oraz u leczonych osobistą pompą insulinową (mały zapas insuliny w organizmie).

Objawy kwasicy ketonowej to:

  • wzmożone pragnienie lub uczucie suchości w ustach
  • częste oddawanie moczu
  • wysokie stężenie glukozy > 250 mg/dl (> 13,9 mmol/l)
  • zmęczenie
  • nudności, wymioty

Obecność ciał ketonowych w moczu można sprawdzić w warunkach domowych za pomocą dostępnych w aptece testów paskowych.

Najczęstsze przyczyny występowania kwasicy ketonowej to:

  • przerwanie przyjmowania insuliny
  • niewłaściwe dawkowanie insuliny, obliczanie dawki „na oko”
  • nadużywanie alkoholu
  • infekcje (np. bakteryjne, wirusowe, grzybicze)
  • zbyt późne rozpoznanie cukrzycy
  • ciąża